على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1378
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
چين واقع در جنوب رود هوانگهو . مر . ختا . خطا ( xot ) ع . ج . خطوة و خطوة . خطاء ( xet ' ) ع . ج . خطوة . خطاء ( xatt ' ) ص . ع . آنكه پيوسته خطا كند . خطاب ( xet b ) م . ع . خاطب مخاطبة و خطابا . مر . مخاطبة . خطاب ( xet b ) ا . ع . نام و لقب كه در آن مدح باشد . و كلامى كه ما بين متكلم و سامع باشد . و فصل الخطاب : حكم ببينه . و سوگند . و دانائى انفصال خصومات . و كلمهء اما بعد . خطاب ( xet b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخن روياروى . و خشم و عتاب . و خطاب كردن : روياروى سخن گفتن و مكالمه كردن و عتاب كردن و سخن نافرجام گفتن . خطاب ( xatt b ) ا . ع . متصرف در خطبة يعنى كسى كه عارف بامر خطبه باشد و مشغول بدان و موقع آن در ميان طرفين باشد . و ابو - الخطاب : محمد بن وهب اسدى اجدع رئيس گروه خطابيه . خطابا ( xet ban ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور خطاب و روياروى . خطابة ( xatabat ) م . ع . خطب القوم و عليهم خطابة و خطبة ( از باب نصر ) : خطبه خواند بر آن قوم . و ما كان الرجل خطيبا و لقد خطب خطابة ( از باب كرم ) : يعنى نبود آن مرد خطيب هر آينه خطيب گرديد . خطابة ( xatt bat ) ص . ع . آنكه مبالغه مىكند در خطبه كردن و طلب زوج نمودن . خطابخش ( xet - baxc ) ص . پ . بخشايندهء جرم و گناه و آمرزنده . خطابى ( xet bi ) ص . ع . - مأخوذ از تازى - لفظى و زبانى و شفاهى . خطابية ( xatt biyyat ) ا . ع . گروهى منسوب بابو الخطاب محمد بن وهب الاجدع كان يامرهم بشهادة الزور على مخالفيهم . خطاپوش ( xet - puc ) ص . پ . شفيق و رحيم . و كسى كه از گناه و جرم اغماض مىكند . خطار ( xet r ) ا . ع . ج . خطر . خطار ( xet r ) م . ع . خاطر مخاطرة و خطارا . مر . مخاطرة . خطار ( xatt r ) ا و ص . ع . نيزهء جنبان و جنباننده . يق : رجل خطار بالرمح : اى طعان . و روغن زيت كه با افاويهء طيب گيرند . و فلاخن . و شير بيشه . و منجنيق . و مرد دست بردارندهء براى انداختن تير . و عطار . و نيزه زننده . و نام چند اسب . و ابو الخطار : نام شاعرى . خطارب ( xot reb ) ص . ع . رجل خطارب : مرد مفترى و دروغگوى . خطارة ( xat rat ) م . ع . خطر خطرا و خطارة و خطورة . مر . خطورة . خطارة ( xatt rat ) ا و ص . ع . حظيرهء شتران . و موضعى نزديك قاهره . و ناقة خطارة : ناقهء دم زنندهء چپ و راست . خطاط ( xatt t ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - خوشنويس و كسى كه خوش مىنويسد . و كاتب و نويسنده . و خطاط البلاد : كسى كه علم جغرافيا مىداند و عالم اين عمل است . و خطاط البلادى : علم جغرافيا . خطاطيف ( xat tif ) ع . ج . خطاف . و خطاطيف السباع : مخلبهاى سباع . خطاف ( xatt f ) ا . ع . شيطان . و ربايندهء بكارت به زور . و فاسق . و نام اسبى . خطاف ( xott f ) ا . ع . پرستوك . و آهن كج كه محور بكرهء چاه به روى گردد . و هر آهن كج و سرتيز . ج : خطاطيف . و نام اسبى . خطاكار ( xet - k r ) ا و ص . پ . گنهگار و بزهگار و عاصى . خطاگر ( xet - gar ) ا و ص . پ . خطاكار . خطال ( xatt l ) ا . ع . مرد بر عيال تنگ گيرندهء نفقه . خطالة ( xatt lat ) ص . ع . زن فاحشه و بد نام . خطام ( xet m ) ا . ع . زه آويختهء بكمان . و زه كمان . و مهار . ج : خطم ( xotom ) . و داغى است شتران را در بينى و يا در عرض روى تا رخسار . و ربما و سم بخطام و بخطامين يقال جمل مخطوم خطام او خطامين ( مضافة ) . خطام ( xet m ) م . ع . خطم خطما و خطاما . مر . خطم . و خاطم مخاطمة و خطاما . مر . مخاطمة . خطام ( xatt m ) ص . ع . مسك خطام : مشكى كه پر بوى مىكند خيشوم را . خط آور ( xat - var ) ا . پ . ريشى كه تازه روئيده باشد . و جوانى كه ريش و سبلت آن تازه سبز شده باشد . خطاى ( xat y ) ا . ع . مملكت بزرگى در تاتارستان در وراى جبال ايموس و چين شمالى كه در جنوب رود هوانگهو واقع شده . مر . ختا . خطايا ( xat y ) ع . ج . خطيئة و خطية . خطائط ( xat et ) ع . ج : خطيطة . خطائى ( xat 'i ) ع . ج . خطيئة . خطائى ( xata'i ) ا و ص . پ . منسوب بخطا . و نوعى از آجر بزرگ قالب . خطب ( xatb ) ا . ع . حال و شأن و كار خواه خرد باشد و يا بزرگ . يق : ما خطبك ج : خطوب . و خواستگارى زن . خطب ( xatb ) م . ع . خطب المراة خطبا و خطبة و خطيبى ( از باب نصر ) : خواستگارى كرد آن زن را .